Rodzinę Jąkałów, zamieszkującą miejscowość Góra w ówczesnym województwie lwowskim, tragedia deportacji dotknęła 10 lutego 1940 roku. Józef Jąkała wraz z żoną i kilkorgiem dzieci został wywieziony na Syberię, do posiołka Czary. Dzięki wcześniejszemu ostrzeżeniu o zbliżającej się wywózce, rodzina zdążyła się spakować. Wśród zabranych rzeczy znalazły się skrzypce – cenna pamiątka rodzinna, przekazywana z pokolenia na pokolenie. Instrument towarzyszył Jąkałom przez cały okres pobytu na Syberii. Był symbolem pamięci, tożsamości i nadziei – dobrem, o które dbano z największą troską, nawet w najtrudniejszych warunkach syberyjskiej codzienności.

Po ogłoszeniu „amnestii” dla obywateli polskich, rodzina otrzymała zgodę na opuszczenie posiołka i możliwość dołączenia do Armii Andersa. Przeszkodą w realizacji planu okazał się naczelnik posiołka, niechętny do wydania odpowiednich zezwoleń. Wtedy dwunastoletnia córka Józefa – Marysia – zdobyła się na odważny gest. Sama poszła porozmawiać z naczelnikiem, oferując mu w zamian za zgodę na wyjazd rodzinne skrzypce. Poruszony jej postawą, naczelnik nie tylko wyraził zgodę, ale też pozwolił Marysi zachować instrument. Tak rozpoczęła się długa podróż Jąkałów – przez Iran, Indie i Tanganikę. W 1947 roku osiedlili się w Strzelinie na Dolnym Śląsku, dzieląc los wielu rodzin przesiedlonych z Kresów Wschodnich. Skrzypce przetrwały Sybir i drogę powrotną, stając się świadkiem niezwykłej historii muzykującej rodziny. Jak wspomina Pani Barbara Derbisz, wnuczka Józefa Jąkały, jej dziadek grał na nich także po wojnie – niosąc dźwiękiem wspomnienia i nadzieję. Rodzina przekazała instrument do zbiorów Muzeum Pamięci Sybiru. Dziś skrzypce można oglądać na wystawie stałej – jako symbol trwania, odwagi i rodzinnej pamięci.